VAR, sahadaki hakemin bütün kararlarını yeniden veren bir sistem değildir. IFAB protokolünde tanımlanmış olaylarda görüntüyle destek sağlar. Bir maçta kullanılabilmesi için organizatörün uygulama şartlarını karşılaması ve FIFA’nın yazılı iznini alması gerekir. Aşağıdaki açıklama IFAB’ın 2026/27 protokolüne dayanır; izlediğiniz organizasyonun uyguladığı sezon ve seçenekler ayrıca kontrol edilmelidir.
Hangi Kararlar İncelenebilir?
IFAB VAR protokolündeki ana alanlar gol veya gol değil, penaltı veya penaltı değil, kırmızı kart ve yanlış oyuncuya disiplin cezası verilmesidir. Ana ilke açık ve bariz hata ya da gözden kaçmış ciddi olay bulunmasıdır. Hakemin ilk kararını VAR’ın yerine bırakması öngörülmez; oyunu devam ettirme kararı da uygun kapsamda incelenebilir.
- Gol: Gol kararı ve ilgili hücum sürecindeki faul, ofsayt, elle oynama veya topun dışarı çıkması gibi olaylar.
- Penaltı: Verilen ya da verilmeyen penaltı ve ihlalin ceza alanının içinde veya dışında olması gibi durumlar.
- Kırmızı kart: Doğrudan ihraç gerektiren olaylarla birlikte, 2026/27 metninde açıkça hatalı verilmiş ikinci ihtar.
- Yanlış kimlik: İhlali yapan yerine yanlış oyuncuya kart verilmesi. Bu incelemede olayın bütün niteliği kendiliğinden yeniden açılmaz; yanlış kişi konusu incelenir.
İkinci Sarı Kart ve Korner Ayrıntısı
“İkinci sarı karta VAR hiçbir zaman bakamaz” ifadesi 2026/27 metnini doğru yansıtmaz. Açıkça yanlış verilen ikinci ihtarla oluşan ihraç kapsam içindedir. Bu değişiklik, gösterilmeyen her olası ikinci sarının bağımsız olarak inceleneceği anlamına gelmez.
Protokol ayrıca açıkça yanlış verilmiş kornerin, karar hemen ve yeniden başlatmayı geciktirmeden değiştirilebiliyorsa incelenmesini organizasyon seçeneği olarak düzenler. Bu seçeneğin her ligde otomatik uygulandığını veya bütün taç ve korner kararlarının uzun incelemeye açıldığını varsaymayın.
Kontrol ile İnceleme Aynı mı?
VAR görüntüleri arka planda kontrol edebilir. Açık hata veya ciddi kaçırılmış olay saptanmazsa kontrol sessiz kalabilir. İnceleme başlatma ve son kararı verme yetkisi hakemdedir; VAR inceleme önerebilir.
Yoruma bağlı faul şiddeti veya elle oynama gibi konularda saha kenarı incelemesi uygundur. Oyuncunun veya ihlalin konumu gibi olgusal kararlarda VAR bilgisinin esas alındığı inceleme genellikle uygundur. Ancak olgusal bir durumda da maç yönetimine katkı sağlayacaksa hakem ekrana gidebilir. Bu nedenle “ekrana gitmediyse inceleme yapılmadı” sonucu çıkarılmaz.
İzleyici İçin Kısa Kontrol
- Olay protokoldeki hangi alana giriyor?
- Karar olgusal mı, yoruma bağlı mı?
- İlgili sezon ve organizasyon seçeneği nedir?
- Hakemin açıkladığı nihai karar hangisidir?
Protokolde inceleme için kesin bir üst süre bulunmaz; doğruluk hızdan önce gelir. Oyuncuların hakemi çevrelemesi veya incelemeyi etkilemeye çalışması ise kabul edilmez.
