Üniversite Geçişleri: Yatay ve Dikey Geçiş Kontenjan Şartları
Üniversite hayatınızda bölüm veya üniversite değişikliği yapmak istemeniz doğal bir durumdur. Bu süreçte önünüzdeki iki temel yol, yatay geçiş ve dikey geçiş imkanlarıdır. Her iki geçiş türü de belirli kontenjan şartları ve kurallara tabidir. Süreçleri doğru anlamak, geleceğinize yön verirken kritik bir adımdır.
Bu rehber, ÖSYM ve YÖK tarafından belirlenen bu geçiş türlerinin detaylarını, kontenjan kriterlerini ve dikkat edilmesi gereken noktaları açıklar.
Yatay Geçiş Nedir ve Şartları Nelerdir?
Yatay geçiş, bir öğrencinin kayıtlı olduğu yükseköğretim kurumundan başka bir yükseköğretim kurumuna veya aynı yükseköğretim kurumu içinde farklı bir bölüme geçiş yapmasıdır. Bu geçişler, Yükseköğretim Kurumlarında Yatay Geçiş Yönetmeliği ile düzenlenir.
Kurum İçi Yatay Geçiş Şartları
Aynı üniversite içinde farklı bir bölüme geçiş yapmak isteyen öğrenciler için belirlenen bazı temel şartlar bulunur:
- Öğrencinin kayıtlı olduğu programda en az bir yarıyılı başarıyla tamamlamış olması gerekir.
- Genel not ortalaması (GANO) 4.00 üzerinden en az 2.00 olmalıdır.
- Geçiş yapılacak programın kontenjanları dahilinde başvuru yapılabilir.
- Disiplin cezası almamış olmak esastır.
Kurumlar Arası Yatay Geçiş Şartları
Farklı bir üniversiteye yatay geçiş yapmak isteyen öğrenciler için ek şartlar bulunur:
- Öğrencinin kayıtlı olduğu programda en az iki yarıyılı başarıyla tamamlamış olması gerekir.
- GANO 4.00 üzerinden en az 2.29 olmalıdır. Bu oran, üniversiteler arasında farklılık gösterebilir.
- Geçiş yapılacak programın ilgili yıldaki kontenjanları dikkate alınır.
- Programların ders içeriklerinin uyumlu olması ve intibak sürecinin başarıyla tamamlanması beklenir.
Ek Madde 1 (Merkezi Yerleştirme Puanıyla Yatay Geçiş)
Ek Madde 1 yatay geçiş, öğrencilerin merkezi yerleştirme puanlarını (üniversiteye ilk girdikleri yılki YKS/LYS puanları) kullanarak farklı bir bölüme veya üniversiteye geçiş yapmalarına olanak tanır. Bu yöntem, diğer yatay geçiş türlerinden farklı olarak başarı şartı (GANO) aramaz.
- Öğrencinin yerleştiği yılki ÖSYM puanı, geçiş yapmak istediği programın taban puanına eşit veya yüksek olmalıdır.
- Her bir program için belirlenen kontenjanlar dahilinde başvuru yapılır.
- Öğrencinin bir defadan fazla Ek Madde 1 hakkını kullanması mümkün değildir.
- Sadece ilk kayıt olunan yıldaki puanlar geçerlidir.
Dikey Geçiş Nedir ve Şartları Nelerdir?
Dikey geçiş, iki yıllık ön lisans programı mezunlarının, ilgili lisans programlarına devam edebilmek için girdikleri sınav ve yerleştirme sürecidir. Bu süreç Dikey Geçiş Sınavı (DGS) aracılığıyla yürütülür.
Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Başvuru ve Yerleştirme Şartları
Ön lisans mezunlarının lisans programlarına geçişini sağlayan DGS için temel şartlar şunlardır:
- Bir ön lisans programından mezun olmuş olmak veya mezuniyet aşamasında olmak gerekir.
- DGS'den yeterli puanı almak ve ilgili lisans programlarının kontenjanlarına yerleşebilmek esastır.
- ÖSYM tarafından yayınlanan DGS kılavuzu, hangi ön lisans programlarının hangi lisans programlarına dikey geçiş yapabileceğini detaylı olarak belirtir.
- Meslek yüksekokulları ve açıköğretim ön lisans programları mezunları DGS'ye başvurabilir.
Kontenjan Şartları ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Hem yatay hem de dikey geçişlerde kontenjanlar, geçişin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini belirleyen en kritik faktörlerden biridir. Kontenjanlar, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından belirlenir ve üniversiteler tarafından ilan edilir.
Yatay Geçiş Kontenjanları
Yatay geçiş kontenjanları her yıl ilgili üniversiteler tarafından duyurulur:
- Genellikle bir programın yatay geçiş kontenjanı, o programın genel öğrenci kapasitesinin belirli bir yüzdesini oluşturur.
- YÖK'ün genel belirlemelerinin yanı sıra, üniversite senatoları da kendi iç dinamiklerine göre kontenjanları şekillendirebilir.
- Özellikle popüler bölümlerde kontenjanlar çok daha sınırlı olabilir.
Dikey Geçiş Kontenjanları
DGS ile lisans programlarına geçişlerdeki kontenjanlar, DGS Kılavuzu'nda detaylı olarak yer alır:
- Her yıl DGS'ye başvuran öğrenci sayısı ve lisans programlarının kapasiteleri doğrultusunda belirlenir.
- Ön lisans programının, geçiş yapılacak lisans programıyla uygunluğu kontenjanların belirlenmesinde önemli rol oynar.
- Bazı programlar için ek puan uygulamaları da kontenjan yerleştirmelerinde etkili olabilir.
Başvuru Süreçleri ve Gerekli Belgeler
Yatay ve dikey geçiş süreçleri, belirli başvuru dönemlerinde ve gerekli belgelerle tamamlanmalıdır.
Yatay Geçiş Başvurusu
Yatay geçiş başvuruları genellikle yaz döneminde üniversitelerin kendi web siteleri üzerinden yapılır. Gerekli belgeler şunlardır:
- Öğrenci belgesi
- Transkript (Not dökümü)
- Ders içerikleri ve müfredat bilgileri
- ÖSYM yerleştirme sonuç belgesi
- Disiplin durumunu gösterir belge
Dikey Geçiş Başvurusu
DGS'ye başvurular, ÖSYM tarafından belirlenen tarihlerde online olarak yapılır. Yerleştirme sonrası üniversite kayıtları için istenen belgeler:
- DGS sonuç belgesi
- Ön lisans diploması veya mezuniyet belgesi
- Transkript
- Ders içerikleri (intibak için)
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Yatay geçiş için GANO kaç olmalı?
Kurum içi yatay geçiş için genellikle 4.00 üzerinden en az 2.00, kurumlar arası yatay geçiş için ise en az 2.29 GANO şartı aranır. Ancak üniversiteler bu oranı kendi yönetmeliklerinde yükseltebilir.
Ek Madde 1 ile kaç kez yatay geçiş yapabilirim?
Ek Madde 1 yatay geçiş hakkı, öğrenim süresi boyunca sadece bir kez kullanılabilir. Bu hak, merkezi yerleştirme puanıyla yapılır ve başarı şartı aranmaz.
DGS ile geçiş yaptığımda derslerim sayılır mı?
DGS ile lisans programına geçiş yapan öğrencilerin ön lisans eğitiminde aldıkları dersler, yeni programın müfredatıyla uyumlu olması halinde sayılabilir. Üniversiteler, intibak programları ile eksik derslerin tamamlanmasını isteyebilir.
