KVKK Kapsamında Aydınlatma Yükümlülüğü
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), kişisel verisi işlenen bireylerin temel hak ve özgürlüklerini güvence altına alırken veri sorumlularına şeffaflık ilkesi çerçevesinde yasal yükümlülükler getirir. Bu yükümlülüklerin başında, kişisel verilerin elde edilmesi sırasında ilgili kişileri bilgilendirmeyi gerektiren aydınlatma yükümlülüğü yer alır.
Kanuni Dayanak ve Zorunlu Bilgilendirme Unsurları
6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Madde 10 uyarınca veri sorumlusu veya yetkilendirdiği kişi, verilerin elde edilmesi sırasında ilgili kişilere asgari olarak şu bilgileri sağlamak zorundadır:
- Veri Sorumlusunun Kimliği: Veri sorumlusunun unvanı ve varsa temsilcisinin kimlik ile iletişim bilgileri.
- Veri İşleme Amacı: Kişisel verilerin hangi somut ve meşru amaçlarla işlendiği (örneğin sipariş teslimatı, faturalandırma veya yasal bildirimler).
- Veri Aktarımı: İşlenen verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği (yetkili kamu kurumları, iş ortakları, kargo firmaları vb.).
- Toplama Yöntemi ve Hukuki Sebebi: Verilerin hangi kanallarla (web formu, sözleşme, kamera kaydı) ve Kanun'un 5. veya 6. maddesinde yer alan hangi hukuki sebebe (kanunlarda açıkça öngörülme, sözleşmenin ifası, meşru menfaat vb.) dayanılarak toplandığı.
- İlgili Kişinin Hakları: Kanun'un 11. maddesinde düzenlenen veri silme, düzeltme, bilgi talep etme ve itiraz hakları.
Aydınlatma Metni Hazırlama İlkeleri
Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) Tebliği uyarınca aydınlatma metni oluşturulurken dikkat edilmesi gereken usul kuralları bulunmaktadır:
- Açık Rıza ile Karıştırılmamalıdır: Aydınlatma yükümlülüğü tek taraflı bir bilgilendirmedir. Açık rıza gerektiren durumlarda aydınlatma ve açık rıza alma işlemleri ayrı ayrı sunulmalıdır; aydınlatma metni bir onay şartına bağlanamaz.
- Sade ve Anlaşılır Dil: Metinlerde muğlak, genel geçer veya yanıltıcı ifadeler kullanılmamalı, anlaşılır ve şeffaf bir Türkçe tercih edilmelidir.
- İspat Yükümlülüğü: Aydınlatma yükümlülüğünün usulüne uygun yerine getirildiğinin ispatı veri sorumlusuna aittir.
Veriler doğrudan ilgili kişiden alınmıyorsa Tebliğin 6. maddesi ayrı zamanlama esasları getirir: elde edilmesinden itibaren makul süre, iletişim için kullanımda ilk iletişim veya aktarımda en geç ilk aktarım anı gibi durumlar değerlendirilir. İşleme amacı değiştiğinde de yeni amaç için faaliyet öncesinde ayrıca aydınlatma yapılmalıdır.
Aydınlatma Süreci İçin Adım Adım Kontrol Listesi
- İşlenen kişisel veri kategorilerini belirleyin ve her veriyi somut işleme amacına bağlayın.
- Her veri işleme sürecinin Kanun'un 5. veya 6. maddesindeki hukuki gerekçesini metne açıkça yazın.
- Bilgilendirmeyi veri elde edilen süreçte görünür ve anlaşılır biçimde sunun. Metni yalnız altbilgiye koymanın her durumda yeterli olduğunu varsaymayın.
- İlgili kişilerin 11. madde kapsamındaki başvurularını iletebilecekleri KEP, e-posta veya posta adresini metne ekleyin.
