Şehir içi ulaşımda bisiklet ve mikromobilite araçlarının yaygınlaşması, bisiklet yolu ve bisiklet şeridi gibi alanların kullanım kurallarını daha önemli hale getirmiştir. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri, hem bisiklet ve skuter kullanıcılarının hem de yayaların uyması gereken yasal sınırları açıkça belirler.
Bisiklet Yolu ve Şeridinin Yasal Kapsamı
Kanun’un 66. maddesi gereğince ayrı bir bisiklet yolu veya bisiklet şeridi mevcutsa, bisiklet ve elektrikli skuterlerin genel taşıt yolunda sürülmesi yasaktır. Aynı şekilde bisiklet, elektrikli skuter, motorlu bisiklet ve motosikletlerin yayalara ayrılmış alanlarda sürülmesi de kanunen yasaklanmıştır.
Bu çerçevede bisiklet yolu ve şeridi, yayalar için genel bir yürüyüş veya dinlenme alanı değildir. Kanun’un 68. maddesi uyarınca yayalar kural olarak yaya yolu veya banketleri kullanmak zorundadır. Yayaların bisiklet yolunda veya şeridinde yürüyebilmesi yalnızca yayalara ayrılmış kısımların bulunmaması veya kullanılmasının fiilen mümkün olmaması haliyle sınırlandırılmıştır. Bu zorunlu durumda dahi yayalar, bisiklet trafiğine engel olmamak şartıyla ilerleyebilirler.
Yayalar ve Bisikletliler İçin Pratik Karşılaşma Adımları
Aşağıdaki güvenlik önerileri, yasal zorunlulukların ötesinde günlük karşılaşmalarda güvenliği artırmaya yönelik editör tavsiyeleridir:
- Öncelikle Yaya Yolunu Tercih Edin: Yürüme alanı veya kaldırım mevcut olduğu sürece bisiklet yoluna adım atmaktan kaçının.
- Karşıdan Karşıya Geçerken Çift Yönlü Kontrol Edin: Bisiklet yolunu enlemesine geçerken sessiz yaklaşabilen bisiklet ve skuterleri fark etmek için başınızı her iki yöne çevirerek yolu kontrol edin.
- Öngörülebilir Çizgide İlerleyin: Zorunlu hallerde bisiklet yolu kenarında bulunuyorsanız ani yön değişikliklerinden ve duraklamalardan kaçının.
- Geçit Noktalarını Kullanın: Yolun karşısına geçerken işaretlenmiş geçitleri tercih edin; yaklaşık yüz metre mesafede geçit veya kavşak bulunmayan yerlerde ise ancak yolu kontrol edip kendi güvenliğinizi sağlayarak, taşıt trafiğine engel olmadan en kısa doğrultuda ve zamanda geçin.
Karşılıklı Saygı ve Dikkat
Mevzuat gereğince yayaların yollarda trafiği engelleyecek veya tehlikeye düşürecek davranışlarda bulunmaları yasaktır. Aynı biçimde sürücüler, görevli kişi veya ışıklı trafik işareti bulunmayan ancak trafik işareti ya da levhalarıyla belirlenmiş kavşak giriş ve çıkışları ile yaya veya okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlamak; geçen veya geçmek üzere olan yayalara durarak ilk geçiş hakkını vermekle yükümlüdür. Ortak kullanım gerektiren noktalarda dikkatli gözlem ve karşılıklı nezaket güvenli bir trafik ortamı oluşturur.
Sonuç
Bisiklet yolları yayalar için olağan yürüyüş güzergâhı olmayıp yaya için ayrılmış kısmın bulunmadığı veya kullanılamadığı zorunlu hâllerde bisiklet trafiğini aksatmamak kaydıyla kullanılabilir. Karşılıklı kurallara uymak ve geçişlerde dikkatli olmak daha güvenli karşılaşmaları destekleyen davranışlardır.
